ابن ميثم البحراني ( مترجم : صاحبي )

197

شرح مئة كلمة لأمير المؤمنين ( ع ) ( فارسي )

توضيح ستايش سكوت از چند جهت مىباشد : 1 - پيامبر خدا فرمود : هر كه خود را از شرّ زبان و شكمش نگاه دارد بهشت را برايش ضامن مىشوم ، اين سخن دليل بر آن است كه براى زبان در دور كردن آدمى از بهشت سهمى است چون نفس با عادت كردن زبان به صفات بد كه شايسته نيست چيزهايى كسب مىكند كه موجب دورى از بهشت مىشود و پيامبر ( ص ) فرمود : هر كه خاموشى گزيد رهايى يافت . 2 - يكى از حكيمان گفته است : ملازم سكوت باش كه در آن سلامتى است ، و از سخن گفتن بپرهيز كه در آن پشيمانى است . 3 - يكى از حكيمان گفته است : بهترين زيور دانشمندان خاموشى است . 4 - يكى از حكيمان گفته است : سودمندترين چيزها براى آدمى اين است كه بر ضرر خود سخن نگويد و آن اين است كه از سخن آزار دهنده بپرهيزد در اين صورت نياز به انديشيدن دارد . 5 - يكى از شاهان رم گفته است : هرگز بر سخنى كه نگفته‌ام پشيمان نشدم ، و بر سخنى كه گفته‌ام فراوان نادم شده‌ام . 6 - يكى از حكيمان عرب در اين مورد گفته است : هر كه زياد حرف بزند در گفتارش به ياوه گويى افتد ( 1 ) يعنى بسا باشد كه به هذيان گرفتار شود . 7 - اكثم بن صيفى گفته است : پر حرف مانند كسى است كه در شب هيزم جمع كند و دليلش آن است كه ممكن است مار يا كژدم او را بگزد و شخص پر حرف نيز چنين است و بسا باشد كه در پر گوئيش گرفتار نيش خشم مردم شود . 8 - اكثم نيز گفته است : افراد خاموش دوستى ديگران را به دست مىآورند . 9 - لقمان حكيم گفته است : خاموشى حكمت است و عمل كنندهء به آن اندك مىباشد .

--> ( 1 ) در نهج البلاغه آمده است : « من اكثر اهجر و من تفكر ابصر » . اين سخن از سفارشاتى است كه على عليه السلام به پسرش امام مجتبى ( ع ) فرموده است . شرح نهج البلاغه ابن ميثم ، چاپ اول ، صفحات 525 - 527 . بابا افضل كاشانى گويد : گوش تو دو دادند و زبان تو يكى يعنى كه دو بشنو و يكى بيش مگو . امثال و حكم دهخدا ج 3 صفحه 11332 ذيل لغتنامهء دهخدا ( گوش ) و سعدى گويد : دو چيز طيرهء عقل است دم فرو بستن به وقت گفتن و گفتن به وقت خاموشى . م .